२०७६ भदौ ३० गते

जुकाले रोक्यो विद्यार्थी

अन्तैबाट

प्यूठान  । प्यूठान नगरपालिका–१० पातिहाल्नाकी १० वर्षीय चन्द्रा घर्ती स्थानीय राष्ट्रिय प्राविमा कक्षा ४ मा अध्ययन गर्छिन् । वर्षाका बेला विद्यालय जान सहज छैन । बाटोमा जुकाले डस्ने गरेकाले नियमित विद्यालय जान समस्या छ ।


जेठ लागेपछि जुकाका कारण विद्यालय जाँदा जुत्ता लगाउँन छाडेको घर्तीले बताइन् । ‘बाटामा स्याउँस्याउँ जुका हुन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘विद्यालय आउँजाउँ गर्दा खुट्टा रगताम्य हुन्छन् । जुत्ता लगाउँदा नदेखिने भएकाले धेरै रगत चुस्छन् ।’

जुकाबाट छुटकारा पाउन बाबा/मम्मीले टिमुर पिसेर खुट्टामा लगाउने गरेको उनले बताइन् । तैपनि जुकाले टोक्न नछाडेको उनले बताइन् । स्थानीय ९ वर्षीय महेश विकले जुकाले सताएको बताए । ‘जुकाले नटोकेको दिन हुँदैन,’ उनले भने, ‘नदेखेका जुका रगत खाएर ढाडिएर खस्छन् ।’

जुका लागे/नलागेको थाहा पाउन एक अर्काको खुट्टामा हेर्दै विद्यालय आउने/जाने गरेको उनले बताए । ‘सुस्त हिँड्दा झन् जुका लाग्छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले छुट्टी भएपछि दगुर्दै घरमा पुग्नुपर्छ ।’ जुकाले टोकेर तीन ठाउँमा घाउ बनाएको उनले बताए । पातिहाल्नामा अध्ययन गर्ने सबै विद्यार्थीलाई जुकाले हैरान बनाएको छ ।

वर्षाका बेला धेरै जुका लाग्ने भएकाले विद्यार्थी नियमित नहुने प्रधानाध्यापक दीपकलाल श्रष्ठेले बताए । ‘जुकाले टोकेर विद्यार्थी विरामी परिहाल्ने अवस्था हुँदैन,’ उनले भने, ‘टोकेको ठाउँमा चिलाएर घाउ बन्छ ।’ नियमित एकै ठाउँमा डसेमा घाउ ठूलो हुँदै पाकेर समस्या पार्ने गरेको श्रेष्ठले बताए । डाँडामा विद्यालय रहेकाले बाटोमा जुका लाग्ने गरेको उनले बताए । ‘धेरै विद्यार्थीलाई जंगलको बाटो भएर आउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘सबैले गुनासो गर्दछन् ।’ गहतेरा, पातीहाल्ना, बुकेनी, क्षेत्रमा बढी जुका लाग्ने गरेको उनले बताए ।

घाम लागेका बेला जुका कम लाग्छन् । ठूला कक्षाका केटाकेटीलाई भन्दा बाल विकास केन्द्रमा अध्ययन गर्ने केटाकेटीलाई बढी जुकाले टोकेर समस्या पार्ने गरेको सहजकर्ता राधा थापाले बताइन् । ‘हिउँदमा बाल विकासमा २० बालबालिका हुन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘वर्षामा अभिभावकले लिएर आए भने हो नत्र, जुकाको डरले केटाकी आउनै मान्दैनन् ।’ अहिले ८/९ जना मात्र विद्यार्थी नियमित आउने गरेको थापाले बताइन् । ‘कक्षाकोठामा रातै खुट्टा बनाएर आएका हुन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘डरले जुका फाल्न सक्दैनन् ।’ मेडम जुका लाग्यो भन्दै आएका छात्रछात्राको जुका फालिदिएर टोकेको स्थानमा औषधि लगाइदिने गरेको थापाले बताइन् ।

‘वर्षामा जुका लाग्नु सामान्य हो,’ उनले भनिन्, ‘यसले हाम्रो विद्यालयमा विद्यार्थी नियमित गराउन समस्या पारेको छ ।’ उनले अभिभाबलाई केटाकेटी विद्यालय पठाउदा टिम्मुर, नुनसुर्सानी पिसेर चिउरीको घिउ मोलेर खुट्टामा लगाइदिएर पठाउन सुझाउने गरेको बताइन् । कहिलेकाहीं त कक्षा कोठामै पढाउदा पढाउदै समेत जुका आएर विद्यार्थीलाई टोक्ने गरेको थापाले बताइन् ।

बर्खामा जुका लाग्ने, बाढीपहिरो आएर हिँड्ने बाटो बिगार्ने समस्याका कारण बर्खे बिदाको व्यवस्था गरेको जिल्ला शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइ प्रमुख शिव पण्डितले बताए । ‘जिल्लाको अन्य स्थानीय तहमा १ महिना बर्खे बिदा गरिसकेका छन्,’ पण्डितले भने,‘ प्यूठान नगरपालिकामा साउन १२ गतेबाट बिदा गर्ने भन्ने सुनेको छु ।’ उनले प्यूठान नगरपालिकाको पातिहाल्नामा मात्र नभएर जिल्लाका सबै पहाडी क्षेत्रमा रहेका विद्यालयहरूमा बर्खामा जुका लाग्ने समस्या रहेको बताए ।

गिरुप्रसाद भण्डारीले कान्तिपुरमा खबर लेखेका छन् ।

Comments: