२०७६ असोज ३ गते

भाषा अध्ययनमा रुचि घट्दै

काठमाडौँ । पोस्टिङ र कार्यसम्पादनमा खासै प्रभाव नपर्ने भएपछि परराष्ट्र मन्त्रालयले सुरु गरेको भाषा प्रशिक्षणमा कर्मचारीले रुचि देखाउन छाडेका छन् । परराष्ट्रले नायब सुब्बा र अधिकृत तहका कर्मचारीलाई नेपाली र अंग्रेजीबाहेक थप अर्को भाषा प्रशिक्षण अनिवार्य भन्दै सुरु गरेको थियो ।


मन्त्रालयले फ्रेन्च, चिनियाँ र अरबीलाई प्राथमिकतामा राखेर पहिलो चरणमा एक भाषाको अध्ययन अनिवार्य गरेको थियो तर, त्यो अध्ययनलाई पोस्टिङ र कार्यसम्पादनमा नराखेका कारण संख्या घट्दै गएको सहभागीले बताए । घरायसी र अन्य विविध समस्या देखाउँदै कर्मचारीले यो अध्ययन छल्न थालेका छन् ।


कात्तिक १२ देखि सुरु भएको अरबी, फ्रेन्च र चिनियाँ भाषा प्रशिक्षणमा कर्मचारीको संख्या आधा भएको सहभागीहरूले बताए । अरबीमा २७, फेन्चमा २३ र चिनियाँमा २८ कर्मचारी भर्ना भएका थिए ।


अधिकृतहरूले परराष्ट्र सेवामा आएपछि १ सय ३५ घण्टाको भाषा प्रशिक्षण अनिवार्य लिनुपर्ने भनिएको थियो । संख्या घटे पनि प्रशिक्षण भने चलिरहेको छ । तीन समूहमा ७८ कर्मचारीले कार्यालय समयपछि भाषाको अध्ययन थालेका थिए । त्यो उपस्थिति सोचेभन्दा बढी थियो । परराष्ट्र प्रवक्ता भरतराज पौड्यालले भाषा प्रशिक्षण गज्जबसँग अघि बढेको भन्दै मन्त्रालयका अधिकृतको बचाउ गरे पनि वास्तविकतामा अहिले आधा अधिकृत मात्र अध्ययनरत छन् । उनीहरूलाई परराष्ट्र मन्त्रालय र नारायणहिटीस्थित राहदानी विभागमा प्रशिक्षणको व्यवस्था मिलाइएको भए पनि कार्यालय समयपछि घर जाने हतारो हँुदा पनि यो अवस्था आएको हो । भाषा प्रशिक्षण लिनेलाई थप हौसला वा कार्यसम्पादनमा नम्बर फरक पार्नेजस्ता विषयले अनिवार्य हुने नत्र ‘फेसन’ का रूपमा मात्र रहने अधिकारीहरूले बताए ।


परराष्ट्रले सबै खर्च सम्बन्धित मुलुक तथा भाषा केन्द्रसँग समन्वय गरेर मिलाएको छ । फ्रेन्च भाषाका लागि फ्रान्सेली सांस्कृतिक केन्द्रसँग सम्झौता छ । चिनियाँ भाषाका लागि चिनियाँले नै सञ्चालन गरेको कन्फ्युसियस सेन्टरसँग सहकार्य छ । अरबी भाषा प्रशिक्षणका लागि पनि परराष्ट्रले आफैंले दुई प्रशिक्षक (भाषाविज्ञ) लाई राखेको छ । ‘परराष्ट्रको आन्तरिक खर्चमै भाषा प्रशिक्षणको व्यवस्था गर्न लागिएको हो । यो प्रभावकारी हुनेमा हामी विश्वस्त छौं,’ परराष्ट्र प्रशासन प्रमुख सहसचिव तापश अधिकारीले कान्तिपुरसँग भने, ‘उत्साह बढेको नै थियो । अहिले केही कम भए पनि हामीले यसलाई नियमित गर्नेछांै ।’ यसबाहेक अन्य भाषामा चासो राख्नेलाई पनि त्यस्तो अवसर दिइने गरी योजना बनिरहेको भए पनि अहिले देखिएको निराशाले त्यसलाई असर गर्न सक्ने अर्का अधिकारीले बताए ।

कुनै पनि विषयमा राम्रो तयारीभन्दा पनि हल्लामा आरम्भ गर्ने र दिगोपन नदिने परराष्ट्रको कमजोरीले यो अवस्था आएको एक अधिकारीले बताए । भाषा दक्षताभन्दा पनि आफ्ना नातेदार, भाइभतिजा, ज्वाइँभान्जालाई च्याप्ने प्रवृत्तिले यो पनि ओझेलमा पर्न सक्ने अधिकारीले बताए । खाडी मुलुकमा कामदारको समस्याबारे छलफल गर्न भाषाको ज्ञान अनिवार्य रहे पनि यसतर्फ ध्यान गएको थिएन । अहिले निकै असहज भएको र परराष्ट्र अधिकारीहरू कुनै स्थानमा भेट हुँदा पनि थप भाषाको जानकारी नहुँदा असहज हुने भएपछि मन्त्रालयले यसमा चासो देखाएको हो ।


परराष्ट्रमा अहिले पनि भाषा विज्ञहरूको अभाव छ । एक–दुईले फ्रेन्च र स्पेनिस भाषाको प्रशिक्षण लिएका भए पनि कूटनीतिक तहमा नै कुराकानी गर्ने शैलीमा पूर्णता भएका अधिकारी मन्त्रालयमा छैनन् । केहीले आफूले जानेको बताए पनि त्यस प्रकारको कुनै कूटनीतिक नतिजा निकालेका छैनन् । पहिले फ्रेन्च, स्पेनिस, जापानिज, चिनियाँ भाषा बोल्ने अधिकारीहरू थिए र उच्चस्तरीय भ्रमणमा दोभाषेको कामसमेत गर्थे । तर अहिले त्यो अवस्था छैन । पछिल्लो समय आन्तरिक वृत्तिविकासभन्दा पनि व्यक्तिगत फाइदा र व्यक्तिलाई रिझाउने प्रथा हाबी हुँदा परराष्ट्र एवं कूटनीति कमजोर बन्दै गएको अनुभव उनीहरूको छ ।

कान्तिपुर दैनिकमा खबर छ ।

Comments: