२०७६ असोज २७ गते

‘प्रहरी दमनले अस्थायी करार शिक्षक आन्दोलन थप सशक्त बन्दै गएको छ’

अनिता थापा

२०७४ पौष देखि छुट, अस्थायी करार शिक्षकहरु संघर्ष समिति बनाएर निरन्तर आन्दोलनमा रहेका छन् । उनीहरुले विभिन्न चरणका आन्दोलन सकेर हाल रिले अनशन बस्ने तयारी गरिरहेका छन् । माइतीघरमा रिलेअनशनको तयारीमा रहेकाबेला प्रहरीले केही शिक्षकहरुलाई दिनभर हिरासतमा राखी साँझ छाडेपनि पुनः शान्तिबाटिकामा अनशन बस्न खोज्दै संघर्ष समितिका अध्यक्ष सहित दर्जनौं शिक्षकहरु प्रक्राउ परेका छन् । यसैसन्दर्भमा छुट, करार अस्थायी शिक्षकहरुको अबको आन्दोलन, मागका बारेमा संघर्ष समितिका केन्द्रिय कोषाध्यक्ष अनिता थापासँग एजुकेशनपाटीले गरेको कुराकानीको सारसंक्षेप ।


छुट, अस्थायी करार भनेका कस्ता शिक्षक हुन् ?
२०७२ असोज २ पछि नियुक्ति पाएका अस्थायी प्रकृतिका शिक्षकहरु जो आन्तरिक विज्ञापनमा सहभागी हुनै पाएनन् । असोज १ गते नियुक्ति भएकाले परीक्षामा सहभागी भएर स्थायी हुने अवसर पाएपनि १ दिनले हामीलाई बञ्चित गरियो । र, अहिले सरकारले परीक्षाको मौका नदिई खाली हात बिदा गर्ने तयारी गरिरहेको छ । छुट करार हरुपनि परीक्षा दिएर प्रतिस्पर्धा गरेर नियुक्ति भएका हुन नि । दलको टिका लगाएर नियुक्ति पाएका होइनन् । हामीहरुलाई परीक्षाको मौका दिनु पर्दैन ? छुट, अस्थायी करार शिक्षकहरु भनेका त्यस्तै राज्यद्वारा विभेदमा पारिएका, राज्यको सौतेनी व्यवहारमा परेका उत्पीडित शिक्षकहरु हुन् ।


छुट, करार अस्थायी शिक्षकहरुको राज्यसँग खास गुनासो वा माग के हो ?
दरबन्दी नै नभएका अनुदानमा नियुक्ति भएका राहत शिक्षकहरुलाई समेत राज्यले आन्तरिक विज्ञापन गर्ने सहमति गरेको छ । तर, सँगै आफ्नै दरबन्दीमा सेवा गरिरहेका हामीहरुलाई परीक्षाको अवसर नै नदिइ विस्थापित गर्न खोजिरहेको छ । हाम्रो माग भनेको हामीलाई विस्थापित नगरी एकपटक आन्तरिक परक्षिाको मौका दिइओस् । योग्यता र क्षमता हुने हामीहरुमध्ये स्थायी हुन्छन् बाँकी सुविधा लिएर बिदा हुन्छौं । हामीले कहिल्यै स्वत्तः स्थायी मागेका छैनौं । हाम्रै क्षमता र योग्यताले स्थायी हुन चाहन्छौं । त्यसैले एकपटक छुट र करार शिक्षकहरुलाई पनि आन्तरिक विज्ञापन होस् भन्ने नै हाम्रो माग हो ।


छुट, करार अस्थायी शिक्षकहरु निरन्तर आन्दोलनमा भएपनि राज्यले कुनै ध्यान दिएको देखिँदैन किन होला ?
पहिले छुट अस्थायी करार भनेका कस्ता शिक्षक हुन भन्ने नै कसैलाई थाहा थिएन । शिक्षक महासंघले समेत चिनेको थिएन । तर, अहिले महासंघले हाम्रो मुद्दा बोकेर हिडेको छ । एकपटक सहमति नभएपनि महासंघकै पहलमा शिक्षा मन्त्रालयमा वार्ता भइसकेको छ । हाम्रा मागमा तमाम् शिक्षक वर्ग र जनसमुदायको सहानुभुति देखिएको छ । छुट करारलाई साच्चै अन्याय परेको अनुभुति सबै वर्गलाई भएको छ । अब छिट्टै राज्यलाई पनि हुनेछ । बनाइ छाड्ने छौं । विस्थापित गर्न नहुने, उमेरको हदबन्दी नलगाइ एकपटक आन्तरिक विज्ञापनमा सहभागि गराउनुपर्ने, संघीय शिक्षा ऐन जारी गर्नुपर्ने र त्यसमा संघीय ऐन जारी हुनु एकदिन अगाडि नियुक्ति भएका अस्थायी करार शिक्षकहरुलाई आन्तरिक विज्ञापनमा सहभागी गराउने व्यवस्था गर्नुपर्ने नै हाम्रा मागहरु हुन् । हामी स्वत्त स्थायी भन्दापनि पहिले अस्थायी शिक्षकहरुलाई गरेकै व्यवस्थाको माग गरेका हौं ।


आन्तरिक विज्ञापनमा सहभागी नगराइएपनि खुला विज्ञापनमा त सहभागी हुन रोकिएको छैन नि ?
हो, खुला विज्ञापनमा रोकिएको छैन । साथै, हाम्रो केही साथीहरुले खुला विज्ञापनमा सहभागी पनि भएका छन् । कुरा विभेदको हो । एउटाले पाउने तर, समान प्रकृतिको अर्कोले किन नपाउने भन्ने प्रश्न हो । फेरी, मेरै कुरा गर्दा मैले उमेरहदका कारण खुलामा प्रतिस्पर्धा गर्न पाउदिन । म १३ वर्षसम्म इसिडि सहजकर्ताको रुपमा सेवा गरेर ४ वर्ष अघि मात्रै अस्थायी दरबन्दीमा नियुक्ति पाएकी हुँ । मैले मावितह सम्मलाई पढाउँदै आएकी छु । यस अघि हामी अस्थायी शिक्षकहरुको आन्दोलनमा पनि सहभागी भयौं । तर, हामीलाई बदनियतपूर्व छुटाउने काम भयो । तरकारले त्यतिबेलै समयका आधारमा वर्गिकरण नगरी परीक्षा लिएको भने यो समस्या आउने नै थिएन । यो समस्या सरकारकै विभेदपूर्ण नीतिका कारण उत्पन्न भएको हो । हामी अन्तिम सास रहेसम्म आन्दोलन गछौं । आमरण अनशन बसेर आत्मदाह नै गछौं तर, बीचमा आन्दोलन छाड्दैनौं  । आन्तरिक विज्ञापन नभएसम्म आन्दोलन जारी नै रहन्छ ।


आन्तरिकबाट पुरानै शिक्षकहरुलाई स्थायी गर्दै जाँदा खुलातर्फ शिक्षक लाइसेन्स लिएर बसेका लाखौं विद्यार्थीहरुलाई अन्याय हुँदैन ?
यो समस्या हामीले सिर्जना गरेका होइनौं । सरकार आफैले सिर्जना गरेको हो । ६–६ महिनामा विज्ञापन खुलाइदिएको भए यो समस्या नै आउदैनथ्यो । राज्यले करारमा शिक्षक नियुक्ति गर्नैहुदैनथ्यो । अझ गर्ने कुरा गरिरहेको छ । यसले यो समस्यालाई अन्त्यहीन दिशामा लग्नेछ । पहिले आवश्यक परेका बेला नियुक्ति गर्ने अहिले आवश्यक छैन भनेर लखेट्न पाइन्छ ? हाम्रो योगदान र सेवाको मूल्यांकन हुनुपर्दैन ? हिजोसम्म पनि करारमा नियुक्ति भइरहेको अवस्था छ । कि नियुक्ति नै दिनुहुन्थेन दिए पछि व्यवस्थापन त गर्नुपर्यो नि ।


छुट करार अस्थायी शिक्षकहरुको संख्या कति छ ?
सरकारले १३ हजार भनेपनि हाम्रा सम्पर्कमा आएका शिक्षकहरुको संख्या हेर्दा २० हजार बढी छ । साथै, राहत, इसिडि गरेर १ लाख बढी हुन्छ । यि सबैलाई एकपटकका लागि आन्तरिक विज्ञापन गर्नुपर्छ । अनिमात्रै समस्या समाधान हुन्छ ।


१ लाखको लागि कुन दरबन्दीमा आन्तरिक विज्ञापन गर्ने त ? कि बाँकी ८ हजार दरबन्दीमा १ लाखलाई भिडाउने हो ?
त्यो राज्यले सोच्ने कुरा हो । तर ७५ प्रतिशत आन्तरिक दरबन्दीमा विज्ञापन हुनुपर्छ । हामी करार शिक्षकको त आफ्नै दरबन्दी खाली छँदैछ नि । त्यसैमा विज्ञापन गराउनु पर्छ ।


२० हजार करार शिक्षक छन् भन्नुहुन्छ तर, आयोगले ८ हजार मात्रै दरबन्दी बाँकी छ भन्छ नि ?
आयोगले ढाँटेको हो । अझै मुलुकमा २० हजार बढी अस्थायी दरबन्दी रहेका छन् । राज्यले छलकपट गर्नुहुँदैन ।


राज्यले तत्काल विस्थापित नगरेमा आन्तरिक विज्ञापन नगरेपनि हुन्छ ?
हुँदैन । पहिलो माग विस्थापित नगर्नु हो । त्यसपछि उमेरहद नलगाइ आन्तरिक विज्ञापन गर्नैपर्छ । हामी हाम्रै दरबन्दीमा आन्तरिक विज्ञापनको माग गरेका छौं । अहिले देशभरीबाट ५/६ सय करार शिक्षक जम्मा भएर आन्दोलन गरिरहेका छौं । शिक्षकहरु आउने क्रम जारी नै छ ।


हरेक शिक्षक आन्दोलनमा आर्थिक अनियमितताको कुरा उठ्ने गर्छ । तपाईंहरुले एकजना शिक्षकबाट कति रकम उठाउनुहुन्छ र त्यसको व्यवस्थापन कसरी गरिरहनुभएको छ ?
हामीले एउटा जिल्लाबाट ५ हजार उठाएका छौं । र आन्दोलनमा आउने शिक्षकहरुले आफुखुसी सहयोग पनि गर्नुहुन्छ । सोही रकमले आन्दोलनको व्यवस्थापन हुँदै आएको छ । हालसम्म एकडेढ लाख उठेको छ । लविङ गर्दा, प्लेकार्ड बनाउँदा, आन्दोलनमा पानी खुवाउन त्यो रकम खर्च गर्ने गरेका छौं । पहिले के भयो मलाइ थाहा छैन तर, म केन्द्रिय कोषाध्यक्ष बनेपछि उठेको रमक खाने होइन उल्टै मेरो गोजीबाट खर्च भइराखेको छ । म झापाबाट आफ्नै खर्चमा प्लेनबाट आउनेजाने गर्छु । मेरो दुईवर्ष देखिको तलब आन्दोलनमै खर्च भएको छ । म मात्रै होइन अध्यक्ष हरिवंश पराजुली, महासचिव विश्वास अधिकारी, बहादुर सर, राम सर लगायतले सकभर आफ्नै खर्च गरिरहनुभएको छ । सबैको डेढवर्षदेखिको तलब आन्दोलनमै खर्च भइराखेको छ ।


कक्षाकोठामा पढाउनुपर्ने शिक्षकहरु सडकमा आएका छन् यस्ता जिम्मेवारी पुरा नगर्ने शिक्षकलाई कसरी स्थायी गर्ने ?
हामी सडकमा आएपनि हाम्रो कक्षाकोठाको पढाइलाई प्रभावित गरेका छैनौं । कर्तव्य पुरा गरेरै सडकमा आएका छौं । अन्तिम परीक्षा सकाएर १८ गतेसम्ममा परिक्षण सकेर मात्रै २० गतेदेखिको आन्दोलनमा सहभागी भएका छौं । म झापाको सरस्वती माविमा कार्यरत छु । मैले परीक्षाको सबै काम सकेर आन्दोलनमा आएकी छु ।


मन्त्रालय, शिक्षकमहासंघले संघीय शिक्षा ऐनले शिक्षकका सबै समस्या समाधान गर्छ भनिरहँदा तपाईंहरु किन बैमौसमी आन्दोलनमा लागिरहनुभएको ?
संघीय शिक्षा ऐन तत्काल आवस् भन्ने नै हाम्रो माग हो । ऐन आउन भएको ढिलाइ र कहीँकतै नआउने भन्ने कुरा सुनेकाले नै हामी आन्दोलित भएका हौं । हामी चैत्र मसान्तपछि विस्थापित हुँदैछौं । तर ऐन भने असारमा आउने कुरा छ । हामी विस्थापित भएर आएको ऐनले हामीलाई केही गर्दैन । चैत्र मसान्त भित्रै ऐन जारी हुनुपर्छ । संसदबाट सम्भव नभए अध्यादेशबाट भएपनि । हाम्रा मागहरु संघीय शिक्षा ऐनले मात्रै पुरा गर्ने भएकाले हामी त तत्काल ऐन जारी हुनुपर्छ भनिरहेका छौं ।
 

Comments: